Uporczywy i bardzo nasilony świąd skóry, często wywołujący rozdrażnienie i niepokój dziecka, to najczęstszy objaw atopowego zapalenia skóry. Szacuje się, że aż w 60 proc. przypadków AZS rozpoczyna się w 1. roku życia, kolejne 30 proc. zachorowań przypada na okres do 5. roku życia, zaś 20 proc. przypadków ujawnia się po ukończeniu przez dziecko 5 lat. Warto wiedzieć, jak na co dzień funkcjonować z maluchem z AZS.
AZS to choroba przewlekła, charakteryzująca się okresami zaostrzeń i remisji. Pocieszający jest fakt, że w 4/5 przypadków najpóźniej w okresie 12.-13. roku życia, a bardzo często na etapie rozpoczęcia przez dziecko nauki w szkole, dochodzi do zaniknięcia objawów. Mimo to atopowe zapalenie skóry potrafi być bardzo uciążliwe. Wymaga od rodziców pełnej i stale poszerzanej, wiedzy na temat objawów i możliwych przyczyn choroby, a przede wszystkim systematycznej, konsekwentnej i skrupulatnej współpracy z lekarzem prowadzącym.
JAKIE SĄ OBJAWY?
Patogeneza AZS nie została dotychczas rozpoznana. Splot wielu czynników (genetycznych, biologicznych,
autoimmunologicznych, psychosomatycznych, środowiskowych) powoduje, że trudno o wskazanie konkretnego „winowajcy”. Badacze nie ustają w analizach, wskazując kolejne czynniki ryzyka. Zespół pracujący pod kierownictwem prof. Christiny Zielinski na Technical University w Monachium doszedł do wniosku, że reakcje alergiczne może powodować sól, co potwierdza fakt, że poziomy sodu w zmienionej atopowo skórze są 30-krotnie wyższe niż w zdrowej. Z kolei w kwietniu 2019 na łamach „Journal of the European
Academy of Dermatology and Venereology” opublikowano zestawienie, z którego wynika, że jedną z przyczyn AZS może być niedobór cynku.
Dużo więcej można powiedzieć o objawach choroby. Choć i te zmieniają się w zależności od wieku:
3. miesiąc – 4. rok życia
rumieniowe plamy, zwykle na policzkach, a także suchość skóry, którym towarzyszy świąd, wywołujący drapanie, będące przyczyną nadkażeń, najczęściej o podłożu bakteryjnym.
4.-12. rok życia
wpływają na układy neuroendokrynny i odpornościowy, osłabiając barierę skórną.
po 12. roku życia
zaczerwienienia w okolicach twarzy, szyi, dekoltu, bardzo często także o podłożu stresowym, ale również zmiany w zgięciach łokciowych oraz kolanowych. Skóra jest cienka i bardzo sucha.
NA CO UWAŻAĆ?
HIGIENA
To warunek konieczny, by nie doprowadzać do zaostrzenia stanu zapalnego. W domu należy korzystać z hipoalergicznych detergentów i środków myjących, a także emolientów. Idąc do przedszkola i szkoły, dziecko powinno mieć zapewniony komfort korzystania ze swojego preparatu myjącego, tak by inne dzieci nie miały do niego dostępu.
Warto uzyskać informacje na temat stosowanych w placówce detergentów i maksymalnie ograniczyć kontakt dziecka z czyszczonymi powierzchniami, np. poprzez zastosowanie nakładek na krzesła czy bawełnianych pufów do siedzenia na podłodze.
PIELĘGNACJA
Codzienne dbanie o skórę w domowych warunkach to przede wszystkim stosowanie kremów i maści ochronnych oraz emolientów. Warto przekazać pedagogom i opiekunom wszelkie informacje związane z preparatami, które trzeba aplikować, by umożliwić dziecku zadbanie o skórę także w placówce przedszkolnej czy szkolnej.
ZABAWKI, POMOCE EDUKACYJNE
Kupując je dziecku, dbajmy o to, by były atestowane, bezpieczne, wolne od chemikaliów. W przedszkolu i szkole dziecko powinno mieć możliwość zabezpieczenia rąk przed zabawą klockami czy misiami używanymi przez inne maluchy poprzez wmasowanie w dłonie emolientu lub nałożenie bawełnianych cienkich rękawiczek.
ODZIEŻ
Powinna być dostosowana do panujących warunków atmosferycznych, by nie doprowadzić do przegrzania, spocenia (pot to jeden z czynników drażniących). Dobra jest z naturalnych, przewiewnych materiałów. Pedagog powinien też umieć pomóc dziecku w założeniu
lub zdjęciu łagodzących kompresów czy opatrunków.
DIETA
W domu postaw na regionalne, sezonowe, proste produkty – takie też dawaj dziecku do szkoły na drugie śniadanie. Wyeliminuj przetworzoną żywność, sztuczne dodatki, kupne słodycze i przekąski. Poinformuj personel przedszkola lub szkoły nie tylko o istniejącej alergii pokarmowej (to oczywiste), lecz także o zdiagnozowanym AZS. Możesz ustalić, że dziecko będzie przynosiło własne posiłki, co może być dla niego źródłem wstydu, albo poprosić o przesyłanie z wyprzedzeniem menu na cały tydzień, by zlokalizować ewentualne alergeny.
WSPARCIE
Już w wieku kilku-kilkunastu lat AZS – a konkretnie: wygląd skóry, dyskomfort spowodowany pieczeniem i swędzeniem, jak również same nawroty choroby i wymagająca modyfikacji terapia mogą powodować zaburzenia w funkcjonowaniu dziecka w przedszkolu i szkole. Najbardziej typowe problemy to niska samoocena, kłopoty w relacjach z rówieśnikami i z koncentracją, brak cierpliwości, chęci do zabawy czy nauki. Znacząca jest rola pedagogów, którzy powinni umieć tak poprowadzić zajęcia i wyznaczyć cele dziecku, żeby skupiło się na ich wypełnieniu, a nie dolegliwościach skórnych.
CZEGO SIĘ WYSTRZEGAĆ W PRZYPADKU AZS?
Gdy maluch choruje na atopowe zapalenie skóry, dieta dziecka powinna być rozszerzana stopniowo, najlepiej pod osłoną mleka matki. Należy dbać o odpowiednie ubranko dla malucha, aby było bawełniane i luźne. Stosować odpowiednie preparaty do kąpieli, pielęgnacji oraz prania. Unikać zbyt długich i gorących kąpieli oraz dbać o odpowiednią temperaturę otoczenia. Jeżeli objawy AZS u dziecka znacznie się nasilą, intensywny świąd nie daje maluchowi zasnąć, a preparaty do pielęgnacji nie przynoszą ulgi, należy konsultować się ze specjalistą dermatologiem lub alergologiem.
JAK PIELĘGNOWAĆ SKÓRĘ MAŁEGO ATOPIKA?
Kąpiel dziecka chorującego na atopowe zapalenie skóry powinna być krótka, w nieco chłodniejszej wodzie. Do kąpieli należy użyć emolientów, np. olejek lub emulsję do kąpieli Baby Dermedic Linum. Są to preparaty o bardzo delikatnej formule. Działają przeciwzapalnie i przeciwświądowo przez co przyśpieszają gojenie uszkodzonego naskórka. Odbudowują też uszkodzony płaszcz hydrolipidowy skóry. Mogą być stosowane od pierwszych dni życia.
Po kąpieli skórę malucha należy delikatnie osuszyć, nie wolno pocierać. Na czystą, suchą skórę należy nałożyć nawilżająco-natłuszczający emolient, np. masło intensywnie natłuszczające Dermedic Linum baby. Stosowanie preparatów z emolientami jest jednym ze sposobów leczenia atopowego zapalenia skóry w warunkach domowych.
