TRĄDZIK, CZYLI CO?
To nie tylko defekt urodowy, ale przewlekła choroba skóry charakteryzująca się stanem zapalnym ujść mieszków włosowych i gruczołów łojowych, w następstwie którego powstaje zakażenie bakteryjne. Nie można się nią zarazić, a jej przyczyn może być wiele. Pewnie dlatego schorzenie to zajmuje ósme miejsce wśród najczęstszych chorób na świecie.
Cierpi na nie co 9. człowiek w tym niemal wszyscy w okresie dojrzewania. Na szczęście dzięki połączeniu leczenia z odpowiednią pielęgnacją i dietą można znacznie ograniczyć jego objawy.
RÓŻNE OBLICZA TRĄDZIKU
ZDROWA SKÓRA tkanka ciągła oraz mieszek włosowy są całe
WĄGRYsebum dociera do powierzchni skóry i ciemnieje na powietrzu
ZAMKNIĘTE ZASKÓRNIKI sebum zablokowane w mieszku włosowym
GRUDKIbolesne, różowe zmiany o średnicy do 1 cm znajdujące się pod skórą
KROSTYwykwity ropne na skórze wielkości do 1 cm
CO WARTO WIEDZIEĆ...
Maturę dawno masz już za sobą, a zauważyłaś szpecące krostki na twarzy? To może być trądzik. Wbrew pozorom nie dotyka tylko nastolatków. O tym, po czym rozpoznać chorobę, rozmawiamy z dr Anna Jędrowiak, lekarzem dermatologiem z centrum Medevac w Łodzi.
Jeszcze do niedawna trądzik kojarzył się głównie z wiekiem młodzieńczym. Obecnie coraz częściej pojawia się i po 30.
Tak. Może się też ujawnić później. My, dermatolodzy, obserwujemy wręcz, że średnia wieku pacjentów zgłaszających się do nas przez ostatnią dekadę wzrosła o sześć lat. Coraz więcej dorosłych skarży się na przewlekły trądzik, z którym nie mieli do czynienia w liceum.
Ma on swoją specyfikę czy przebiega podobnie jak u młodszych pacjentów?
Rzadziej występuje u mężczyzn, częściej za to lokalizuje się na linii żuchwy i na brodzie. Objawy zależą zaś od typu zmian. W trądziku ropnym pojawiają się charakterystyczne guzki i torbiele wypełnione białą lub żółtawą treścią. Ten typ, niestety, zazwyczaj jest przewlekły i ma tendencję do pozostawiania blizn na skórze. Po wygojeniu w miejscu krost mogą pojawiać się również przebarwienia. Guzki i torbiele mają zazwyczaj podłoże hormonalne, za ich pojawienie się odpowiedzialne są często androgeny. U młodszych pacjentów zmiany występują najczęściej na twarzy, ale także na klatce piersiowej, dekolcie czy pośladkach. Tam, gdzie jest najwięcej gruczołów łojowych. U dziewcząt zazwyczaj objawiają się między 14. a 17. rokiem życia, a u chłopców średnio dwa lata później. Wtedy mówimy o trądziku młodzieńczym.
Co robić, kiedy pojawią się krostki?
Zawsze doradzam konsultację dermatologiczną zaraz po pojawieniu się pierwszych objawów, pielęgnację dostosowaną właśnie do cery trądzikowej oraz ewentualne leczenie.
Skąd mam wiedzieć, że to choroba, a nie np. efekt niewłaściwej higieny ciała?
Higiena oczywiście jest ważna, ale wypryski nie powstają „z brudu”. Nie są też zaraźliwe w powszechnym tego słowa znaczeniu. Myślę, że warto to powtarzać szczególnie młodym ludziom.
Jak rozpoznać schorzenie?
Jest kilka typów. Zaskórnikowy i grudkowy są mniej zaawansowane. Pierwszy objawia się jedynie ciemnymi punktami na skórze, szczególnie w okolicach nosa, brody i czoła. To zaskórniki otwarte, w których utleniło się i ściemniało sebum. Z kolei białe, małe grudki przypominające kaszkę to zaskórniki zamknięte. Ten typ niedoskonałości jest już zazwyczaj bolesny i może przechodzić w bardziej widoczne stany zapalne, czyli ropne krostki. W dużo poważniejszym przypadku wypryski te mogą zlewać się w większe plamy, tworząc trądzik skupiony.
A co z trądzikiem różowatym?
Wbrew nazwie to schorzenie o innym podłożu. Rozpoczyna się zazwyczaj w wieku 20-30 lat, od rumienia. Na twarzy, a konkretnie na jej środku, pojawia się wówczas silne zaczerwienienie. Obok niego objawem może być uczucie palenia i ściągnięcia skóry.
Nie ma jednak wyprysków?
Wówczas jeszcze nie. Rozszerzające się wciąż naczynka krwionośne w końcu jednak pękają, tworząc na twarzy pajączki. Skóra staje się szorstka, pogrubiona, pojawiają się na niej grudki i krostki. Szczególnie często umiejscawiają się one na policzkach pod oczami, w okolicach nosa i na uszach.
Czy to przypadłość typowo kobieca?
Panie rzeczywiście częściej chorują na trądzik różowaty, ale u panów z kolei ma on cięższy przebieg. Podejrzewamy, że na jego powstawanie wpływa nie tylko typ skóry – jasna, naczyniowa łatwiej ulega zaczerwienieniom – ale i wystawianie jej na słońce oraz alergie czy inne schorzenia, jak choćby zaburzenia tarczycy.
LECZ SIĘ SKUTECZNIE
Schorzenie można pokonać, choć w niektórych przypadkach wiąże się to z dłuższą terapią. Jeśli chcesz pozbyć się problemu, przestrzegaj podstawowych zasad:
- Stosuj się do zaleceń dermatologa. Najprawdopodobniej przepisze ci leki miejscowe (przeciwłojotokowe, przeciwbakteryjne, keratolityczne i przeciwzapalne), w bardziej zaawansowanych przypadkach również doustne.
- Odpowiednio pielęgnuj skórę, także po zakończeniu leczenia.
- Weź dietę pod lupę
- Nie wyciskaj! W ten sposób na pewno nie poprawisz stanu skóry, a wręcz go zaognisz, roznosząc stan zapalny po ciele. W dodatku możesz zafundować sobie blizny na całe życie.
GDZIE PO POMOC?
Leczenie trądziku nie jest ani proste, ani szybkie. Nie zawsze pierwszy lek przynosi oczekiwane efekty. Czasem potrzebne jest wielotorowe działanie, łączenie terapii z zabiegami kosmetycznymi, dietą a nawet konieczność zrobienia serii dodatkowych badań, które wykluczą możliwe choroby, takie jak alergie czy problemy z jajnikami. Bez zespołu profesjonalistów będzie to trudne.
DERMATOLOG
Dokładnie obejrzy twoją twarz, postawi diagnozę i przepisze leki. Najczęściej są to preparaty miejscowe łączone z leczeniem ogólnym. Jeśli dermatolog uzna, że przyczyna problemów z cerą ma podłoże hormonalne, najprawdopodobniej zleci ci badania i skieruje do endokrynologa.
✔ Ze skierowaniem. Dostaniesz je od lekarza pierwszego kontaktu.
✔ Przygotuj się. Na kilka tygodni przed wizytą zacznij bacznie obserwować cerę. Zastanów się, kiedy pojawią się krostki: jak mają się do terminu miesiączki, diety, używanych kosmetyków, leków, aktywności fizycznej. Na spotkanie idź bez makijażu, żeby lekarz mógł dokładnie ocenić zmiany skórne.
KOSMETYCZKA
Pamiętaj: przed wizytą w gabinecie kosmetycznym koniecznie skonsultuj się z dermatologiem, który określi
zakres wskazanych zabiegów. Przed zabiegiem zapytaj kosmetologa o możliwe działania uboczne i poinformuj o przyjmowanych lekach. Niektóre z nich mogą bowiem wchodzić w interakcję ze stosowanymi w salonie piękności specyfikami oraz metodami (np. laserem) i przyczyniać się do poważnych uszkodzeń skóry.
✔ Podstawa to regularność. Niestety, 1-2 zabiegi to za mało, by zaprowadzić porządek na twarzy. Żeby osiągnąć sukces, przygotuj się na kilkutygodniowe serie zabiegów, w tym: zabiegi złuszczające za pomocą kwasów, oksybrazję, darsonwalizację, laser.
DIETETYK
Same leki i zabiegi kosmetyczne czasem nie wystarczą, by cieszyć się gładką skórą. Dlatego zgłoś się do dietetyka, z którym omówisz dotychczasową dietę i sposób, jak ją zmodyfikować, by pozbyć się krostek.
✔ Obserwuj siebie. Przynajmniej tydzień przed konsultacją zacznij prowadzić dzienniczek dietetyczny. Zapisuj w nim dokładnie, co jesz (uwzględniając wszystkie przekąski i napoje) i jak wpływa to na twój wygląd. Dla dietetyka będzie to cenna wskazówka do określenia, czego jeść nie powinnaś, a jakich pokarmów może ci brakować.
✔ Niezbędna diagnostyka. Przed pierwszą wizytą wykonaj podstawowe badania krwi (morfologia, poziom glukozy i cholesterolu) oraz badanie ogólne moczu. Przepisze ci je lekarz rodzinny
ENDOKRYNOLOG
Żeby pokonać problem, a nie tylko łagodzić objawy, konieczne może być zapanowanie nad hormonami płciowymi, które wpływają na gruczoły łojowe skóry. Uporczywy trądzik, któremu towarzyszą wypadanie włosów, zaburzenia miesiączkowania czy nadmierne owłosienie ciała, może wskazywać na występowanie innych chorób.
✔ Konieczne skierowanie. Zgłoś się po skierowanie do lekarza pierwszego kontaktu lub dermatologa.
✔ Badania hormonalne. Specjalista może polecić ci wykonanie badań krwi pod kątem oznaczenia hormonów. Najczęściej prolaktyny, testosteronu, estradiolu, progesteronu, androstendionu, hormonów tarczycy.
